شخصیت اصلی در کتاب "موش و گربه"، یک نوجوان چهارده ساله به نام خواکیم مالکه است. او به منظور فراموش کردن آزار و اندوهی که از غده تیروئید بزرگ خود به دلیل آسیب جنگی به او وارد شده، به فعالیت‌های ورزشی و غواصی رو می‌آورد. خواکیم، در محله و جامعه خود، به نام "مالکه ی بزرگ" مشهور می‌شود، اما در نظر دشمنانش همچنان هدفی برای تحقیر و زحمت آوردن باقی می‌ماند. او در یک کشور زخم‌خورده از جنگ زندگی می‌کند و از سایر افراد متمایز است، که این تفاوت باعث بروز مشکلاتی برای او می‌شود. کتاب "موش و گربه"، در سال 1961 و دو سال پس از انتشار "طبل حلبی"، اثر جلب توجه و تحسین‌شده‌ی گونتر گراس به چاپ رسید. در این اثر، گراس به تصویر شهر دانزیگ (گدانسک امروزی واقع در لهستان) پرداخته است. رمان "موش و گربه" با تلفیق شوخ‌طبعی و ذکاوت، داستان صعود مالکه جوان را از فرش تا عرش را شرح می‌دهد. شوخی‌ها و متلک‌های عجیب و غریب خواکیم، تیرگی و ناامیدی حاکم بر کشوری که از خشونت نازی‌ها و جنگ آسیب دیده، را به طور ظریف و پنهان کرده و مخاطب را به تأمل در موضوعات سنگ‌نگین تر دعوت می‌کند.