متن این کتاب، گفتاری است از شهید آیت الله دکتر بهشتی و از مجموعه درس­گفتارهای تفسیری در مکتب قرآن می­باشد که پیش از این به عنوان ضمیمه کتاب حق و باطل در قرآن منتشر شده بود. دستیابی به تاریخ دقیق ایراد این بحث مقدور نبوده اما آن درس­گفتارها در بازة زمانی 1354- 1349 برگزار شده است و مربوط به تفسیر آیات 86 تا 92 سوره آل‌عمران می‌باشد. نسبت مفهوم و ارزش اصل اخلاقی انصاف با اسلام، علت سرسختی اسلام در برابر کفر، سازگاری میان مفهوم انسان و حق از دیدگاه جهان­بینی اسلامی و تأثیر شناخت انسان به عنوان موجودی که مهم­ترین وجه تمایزش از دیگر موجودات قوة انتخابگری اوست، به درک تازه­ای از مفهوم مسلمانی به معنی «تسلیم حق بودن» منجر می­شود که می­تواند در ارزیابی جلوه­های فردی و اجتماعی زندگی دینی ما اثرگذار باشد.