دیوان حافظ، تماشاگه راز است و همه از انسان کامل می فرماید. او به غلامی حضرت امیرالمؤمنین (ع) افتخار می کند و می خواهد حلقه ی بندگی زلف آن حضرت را هماره در گوش دارد: به غلامی تو مشهور جهان شد حافظ حلقه بندگی زلف تو در گوشش باد در این کتاب بیشتر رمزها و رازها و تأویلاتی که عارفان و عاشقان و شاعران، برای حضرت انسان کامل به کار می برند، گرد آمده است.