اساس این کتاب بر مبنای نظریات فوکو تدوین شده، بدین ترتیب که در تاریخ ایران پس از اسلام، نخست قدرت خلفای اسلامی، همراه با گفتار ناشی از دانش مبتنی بر کتاب و سنت، سوژه ی ایرانی را ایجاد نمود. در برابر آن، قدرت بازمانده از گفتار باستان، همراه با دانش خردمحور و دادبنیاد یونانی، توسط گفتارهایی از قبیل شاهنامه ی فردوسی، سوژه ی مقاوم ایرانی را بازتعریف و بازسازی کرد. این سوژه نتوانست تبدیل به قدرت مسلط شود و در شکل خرده حکمرانی های ضعیف زیاریان، سامانیان، صفاریان... باقی ماند و بالاخره توسط ترکیبی از قدرت ترکان و دانش و گفتار شریعت بنیاد امام محمد غزالی شکست خورد و سپس خود را از طریق گفتار و دانش تصوف و عرفان و قدرت فرقه های دراویش، صوفیه و عرفان نوسازی، یا بهتر بگوییم دگرگون سازی، نمود. عطار، سنایی و مهم تر از همه مولوی حاملان این گفتار بودند و دراویش و صوفیه سوژه های آن. پس از آن، یعنی پس از حمله ی مغولان، قدرت مغولان از طریق نابود کردن سیطره ی خلفا و ترکان و گفتار مسلط شریعت بنیاد ملازم با آن، گفتار معارض عرفانی را سکولار کرد. گفتار رندی از آن نشات می گیرد. پس از مغولان، حاکمانی از قبیل شاه شجاع در شیراز موجب تداوم گفتار «رندی» توسط حافظ شدند. حافظ میراث خوار و میراث دار گفتارهای ضدونقیض گذشته بود و می توان تجلی ترکیبی همه ی آن ها را در اشعارش دید. البته باید تاکید نمود که این ها به صورت کاملا مجزا، یعنی یکی پس از دیگری، ظاهر نمی شوند، بلکه به صورت لایه هایی در هم هم پوشان و با تاثیر و تاثر متقابل بر هم به وجود می آیند. در این کتاب چندان سخنی از دانش و گفتار یونانی به طور جداگانه به میان نیامده، ولی تاثیر آن بر گفتار باستان گرا و خردمحور فردوسی و همچنین بر گفتار علم محور و عقل گرای مدرن به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است.