تیتوس لیویوس، مورخ و ادیب نامدار رومی، اثر سترگ خود، از پیدایش روم را در ۱۴۲ جلد تألیف کرد تا تاریخ تمدن روم، این ابَرقدرت دنیای باستان، و دستاوردهای آن را ثبت و ضبط کند. از این مجموعه ی بزرگ امروزه تنها ۳۵ جلد باقی مانده است. آنچه در این کتاب ها آمده عبارتند از: قوانین و ساختارهای سیاسی روم، جنگ ها و انقلاب های اجتماعی آن، و اخلاق و فضایل مدنی شهروندانش. تنوع و آموزندگیِ مطالبِ کتاب تا بدان پایه است که فیلسوف بزرگ سیاسی، ماکیاولی، کتاب گفتارهایی در باب دَه کتاب نخست تیتوس لیویوس را به عنوان شرح و تفسیری بر آن ها نوشت تا از یک سو خوانندگانش را به پیروی از اخلاق نیکو و فضایل مدنی رومیان برانگیزد، و از سوی دیگر رهبرانِ جمهوری ها را به الگوگیری از نظام سیاسیِ جمهوری روم فراخوانَد. گذشته از اعتبار تاریخی ـ سیاسی، این اثر از نمونه های فَصاحت و شیوایی نثر لاتین کلاسیک است و ادیبانی چون دانته و پترارک سَبک و قلم مؤلفش را ستوده اند. مترجم کوشیده است از یک سو نثر شیوای کتاب را در ترجمه ی خود بازآفریند، و از سوی دیگر، با ترجمه ی کتاب از متن لاتین و کمک گرفتن از چهار ترجمه ی انگلیسی و یک ترجمه ی ایتالیایی، برگردانی دقیق و صحیح از آن به دست دهد. مهم ترین واقعه در جلد یکم سرنگونی نظام پادشاهی و تأسیس جمهوری، و در جلد دوم انتصاب تریبون های عوام بود. در جلد سوم، مهم ترین حادثه انتصاب دَه تن به عنوان «دِکِم ویر» و تدوین نخستین قوانین مکتوب روم، معروف به «قوانین دوازده لوحه» است.