«فرهنگ واره لغات و ترکیبات عربی در شاهنامه» کتابی نوشته سجاد آیدنلو، پژوهشگر و استاد دانشگاه است. این اثر در دسته ادبیات پژوهشی-تاریخی قرار میگیرد و محوریت آن کتاب «شاهنامه» اثر حکیم ابوالقاسم فردوسی است.
این کتاب براساس یک پرسش اساسی درباره «شاهنامه فردوسی» نوشته شده است؛ آیا فردوسی در نظم حماسۀ ملّی ایران از لغات و ترکیبات عربی نیز استفاده کرده است؟ نویسنده در «فرهنگ واره لغات و ترکیبات عربی در شاهنامه» با گردآوری ترکیبات و واژههای عربی که در شاهنامه به کار رفتهاند به این پرسش پاسخ میدهد و در نهایت به این نتیجه میرسد که برخلاف باور عموم در اشعار فردوسی، نویسندهای که به عنوان شاعر پارسیگوی شناخته میشود، واژههای عربی کم نیستند.
نویسنده در کتاب «فرهنگواره لغات و ترکیبات عربی در شاهنامه» به استخراج، طبقهبندی، معرفی و بررسی همۀ لغات و اسامی خاص عربی و معرّب و ترکیبات عربی- فارسی و معرب- فارسی شاهنامه پرداخته است. این کتاب شامل بخش مقدمه، فهرستها، جدولها و توضیحات مستند لازم درباره واژگان استخراج شده از شاهنامه میشود.
نویسنده این کتاب برای پژوهش انجام شده از ویرایش دوم نسخه شاهنامه که به وسیله دکتر جلال خالقی مطلق انجام شده استفاده کرده است. در «فرهنگ واره لغات و ترکیبات عربی در شاهنامه» بررسی اشعار و واژههای عربی استخراج شده از شاهنامه در هشت بخش انجام شده است. هر بخش این کتاب عنوانی دارد که شامل سرفصلهای زیر میشود:٫ لغات و ترکیبات عربی، واژههای معرب، ترکیبات عربی- فارسی و فارسی- عربی، ترکیبات معرب- فارسی/ فارسی- معرب، اسامی خاص، کلمات مشکوک (از نظر اصالت ضبط و کاربرد) واژههای نیازمند بررسی بیشتر، لغات عربی یا معرب ابیات دقیقی.
نویسنده در «فرهنگ واره لغات و ترکیبات عربی در شاهنامه» 726 لغت، ترکیب و نام خاص عربی یا معرّب را از بیتهای شاهنامه فردوسی استخراج و بررسی کرده است.